Yerel yönetim; ülke sınırları içerisinde farklı büyüklükteki topluluklarda yaşayan halkların ortak ihtiyaçlarını karşılamak, kültürlerini ve niteliklerini geliştirmek amacıyla oluşturulan birimlerdir. Yerleşik hayata geçildiğinden beri var olan yerel yönetim kavramı ülkemizde il özel idareleri, belediyeler ve köyler olarak 3 farklı şekilde gruplandırılır.
İlk olarak köyler oluşturularak yapılanan yerleşik hayat düzeni, zamanla feodal beylikler, polis adıyla anılan şehir devletleri, eyaletler, valilikler ve ülkeler olarak son halini almıştır. Ülkelerde oluşturulan merkezi yönetimler, halkın ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yerel yönetim birimlerini oluşturmuştur. Yerel yönetim birimleri birçok alanda halka kamusal anlamda hizmetler sunarken sportif faaliyetlerde de hizmetler sunmaktadır.
Özellikle ülkemizde belediyelerin son yıllarda spor yoluyla bulunduğu şehirleri tanıtma istekleri spor alanında profesyonelleşme yolunda en büyük etken olmuştur. Bununla birlikte yerel yönetim birimleri kendi politik kaygıları doğrultusunda performans sporlarına hizmet edecek şekilde yatırım yapmaktadır. Birçok büyükşehir belediyesinin, ülkemizin farklı spor branşlarında üst liglerde takımının bulunuyor olması bu yatırımların en büyük göstergesidir.
Yerel yönetim birimlerinin çoğu futbol branşına yatırım yapsalar da futboldaki yüksek transfer ücretleri, yüksek maaş yükü vb. gider kalemlerinin fazlalığı nedeniyle amatör branşlara yönelmiş ve bugün en üst liglerde yarışan takımlar oluşturmuşlardır. Bu takımların çoğunluğu 1982 Anayasasında yer alan Belediyeler Kanunu sonrasında oluşturulmuştur. 1982 Anayasasında yer alan 5393 sayılı Kanun ile birlikte yerel yönetim birimlerine sportif faaliyetlerle ilgili birtakım sorumluluklar verilmiştir.
5393 sayılı Belediyeler Kanununda; amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapılması, gençlere malzeme spor malzemesi verilmesi, her türlü amatör spor organizasyonları düzenlenmesi, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda başarılı olan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verilebileceği belirtilmektedir. Kanunun bir başka bölümünde ise belediyelere; kültür, sanat ve spor alanlarında faaliyet ve projeler gerçekleştirme ve ilgili faaliyetler için arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar verme yetkisi verildiği görülmektedir. Aynı Kanun, belediyelerin her yıl gelirlerinin en az 1000’de 7’sini en çok ise 1000’de 12’sini amatör spor kulüplerine ve amatör spor faaliyetlerine maddi yardım olarak iletmesini konu edinmiştir.
Ülkemizde çeşitli sebeplerle maalesef bu yasa tam anlamıyla uygulanamıyor olsa da birçok belediye gerek spor tesisinin yapılıp halka sunulması konusunda gerekse de farklı branşlarda takımlar oluşturulması konusunda çalışmalar yapmaktadır. Özellikle amatör branşlarda yarışmacı kimliği olan ve Olimpiyat Oyunlarında yer alan birçok sporcu, belediyelerin yapmış olduğu yatırımlar sayesinde keşfedilmiş; çalışma olanağı bulabilmiş ve bu destekler sayesinde dünyanın en büyük spor organizasyonlarında yer alabilmiştir. Belediyelerin yaptığı tesisler ve yatırımlar sadece profesyonel sporcular için yapılan yatırımlar olarak düşünülmemelidir. 1982 Anayasasının 59. maddesinde yer alan “Devlet her yaştaki Türk vatandaşının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder” ifadesi ile yerel yönetim birimleri olan belediyelerin de her yaştan vatandaşın kötü alışkanlıklardan arınması; ruhsal ve fiziksel sağlıklarının gelişmesi için uygun ortamların oluşturulması konusunda görevli kılınmıştır.
Bu tür birçok faaliyetin bir arada yapılabildiği alanlar olan rekreasyon alanları, son birkaç yıldır ülkemizin birçok şehrinde oluşturulmaya başlamıştır. Vatandaşlar bu sayede biraz olsun iş stresinden uzak kalabilecekleri, rahatlıkla yürüyüş yapıp bisiklet sürebilecekleri alanlara kavuşmuşlardır. Bu gelişmeler, son dönemlerde sık sık duyulmaya başlanan spor kenti kavramını daha da önemli kılmıştır. Bir kentin spor kenti olmasına yönelik öne sürülen kriterler olan; şehirde bulunan spor tesisi sayısı, profesyonel veya amatör liglerdeki takım ve sporcu sayısı, halkın rahatlıkla bisiklet sürebileceği bisiklet yollarının varlığı gibi maddeler, belediyeleri bu alanlarda daha çok yatırım yapmaya teşvik etmiştir.
Belediyeler yalnızca tesis sayılarıyla veya farklı branşlardaki takımlarıyla değil; aynı zamanda alt yapı faaliyetleri ile de çocukların spora yönlendirilmesi, uyuşturucu, alkol vb. kötü alışkanlıklardan sakınılması, yarışmacı kimliği oluşturulabilecek nesiller yetiştirilmesi konularında da çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmalar yaz ve kış dönemlerinde cüzi ücretli kurslar olarak planlanmaktadır. Bu kurslarla belediyeler hem antrenör istihdamı yaratmakta hem de özel spor kulüplerinin yüksek kurs ücretleri karşısında halka daha düşük ücretlerle benzer kalitede hizmet imkanı sunmaktadır.
Belediyelerin spora yönelik çalışmaları sonucunda altyapıdan yetişen sporcu sayısında ciddi bir artış yaşanmıştır. Beraberinde belediyelerin; yerel spor kulüplerinin ve halkın kullanımına arz ettiği spor tesisleri ile birlikte şehirlerde spor kültürü oluşmaya başlamış; insanlar tribünden müsabakaları izleyen değil sahada mücadele eden, formayı giyen pozisyona geçme imkânı bulmuşlardır. Belediyelerin inşa ettiği rekreasyon alanları, oyun alanları ve bisiklet yolları da halkın refah seviyesini yükselten bir başka etken olurken, insanlara stresten uzak sağlıklı bir yaşam sürdürebilme imkânı da yaratmıştır. Belediyelerin amatör spor kulüplerine sağladığı ayni ve nakdî destek ile birçok amatör spor kulübü ayakta kalabilmiş, faaliyetlerini sürdürebilmiş ve bu destekler birçok “semt” takımımızın maziye gömülmesinin önüne geçmiştir.
Ülkemizdeki tüm yerel yönetimlerin aynı kalitede ve değerde spor politikası oluşturmadığı aşikardır. Ancak biz toplum olarak ne kadar bilinçlenir; sporu ve sporcumuzu ne kadar korumaya çalışırsak ülkemizde sporun gelişimine o kadar destekte bulunmuş; daima aradığımız spor kültürünü ülkemize bu yolla kazandırmış oluruz.
Ayrıca birçok semtimizin spor kulüpleri, son dönemde özellikle pandeminin etkisiyle kapanmak zorunda kalmışken; ayakta kalabilen takımlarımızı, mazisi güzel anılarla dolu emek yuvalarımızı yalnız bırakmama sorumluluğunu da bizzat halk olarak bizler taşımaktayız.
Güzel günlerin, sporla; başarılarla dolu bir geleceğin bizlerle olması dileğiyle…
Yazan: Serkan Özdemir
Editöryal: Nergiz Bulut & Yavuz Akyol
